ÖZEL ÇOCUKLARIN TUVALET EĞİTİMİ

YGB’li çocukların tuvalet eğitimi zorlu bir yolculuktur. Bu yolculuğun uzun ve zorlu olmasının pek çok sebebi olabilir.Çoğu YGB’li çocuk tuvalet eğitimini geç yaşlarda kazanır.Küçük ve büyük tuvaletini yapmayı akranlarından daha geç öğrenir.

Her YGB’li çocuk,farklı bir özellik göstermesine rağmen YGB’li çocukların tuvalet eğitiminin zor olmasının ortak sebepleri vardır.Bu özellikleri bilmek çocuğunuzun ihtiyaçlarını daha kolay gidermenizi sağlar.

Fiziksel Özellikleri: Tuvalet eğitimine başlamadan önce doktorunuza giderek çocuğunuzun fiziksel olarak uygun olup olmadığını öğrenin.

Dil Problemi: YGB’li çocuklar , dili anlamada ve kullanmada problem yaşadıkları için çocuğunuzdan tuvalete gitmek istediğini söylemesini beklemeyin.

Giyinme: Bazı YGB’li çocuklarda giyinip soyunmakta güçlük çekebilirler.

Korku:Bazı YGB’li çocuklar,klozete oturmaktan veya sifon sesinden korkabilirler. Kullanılacak olan  etkinlik çizelgesi ve tuvalet eğitiminin günlük rutinin bir parçası olması zamanla korkunun azalmasını sağlayabilir.

Bedensel İpucu: Bazı YGB’li çocuklar,tuvalete gitmeleri gerektiğini,elbiselerinin ıslak yada kakalı olduğunu fark etmeyebilirler.

Aynılık İhtiyacı: pek çok YGB’li çocuğun kendince tuvaletini giderme yöntemi vardır o yüzden yeni bir alışkanlık kazanmak zor olabilir.

Farklı Tuvalet Kullanımı: Bazı YGB’li çocuklar, evde veya okulda tuvaleti kullanabilir ama genel yerlerdeki tuvaleti kullanamazlar.

UNUTMAYIN! YGB’Lİ BİR ÇOCUĞUN BAĞIMSIZLIĞA ULAŞMASI İÇİN YAPILACAK BİRŞEY HER ZAMAN VARDIR.

YGB’Lİ ÇOCUĞUN TUVALET EĞİTİMİ 100 M. KOŞUSU DEĞİL,BİR MARATONDUR.

TUVALET EĞİTİMİ ÖMÜR BOYU EBEVEYNLERİ RAHAT ETTİRECEK BİR SÜREÇ OLDUĞUNDAN YORUCU GEÇECEK 1-2 YIL GÖZE ALINMALIDIR.

Tuvalet Eğitimine Nerden Başlamalı?

Tuvalet eğitiminin ilk adımı bir çizelge oluşturmaktır.Bundan sonra ebeveyn olarak çocuğunuzun çizelgeyi takip etmesini sağlamanız gerekmektedir.

Günde 6 oturum: Günde altı kez tuvalete gidecek şekilde bir çizelge oluşturun.İlk oturumlar en fazla 5 sn. olmalıdır. Sadece büyük tuvalet için süreyi biraz uzatabilirsiniz. Daha sonraki oturumları 10 dakikaya kadar çıkarabilirsiniz.Oturma süresini ayarlamak için zamanlayıcı kullanabilirsiniz ama ilk başta içinizden yavaş yavaş beşe kadar saymak yeterli olacaktır. Tuvaletteki  oturma süresi biter bitmez çocuğun çıkmasına izin verin.

Sormayın ,söyleyin: Çocuğunuzdan tuvalete gitmek istediğini söylemesini veya “Tuvalete gitmek ister misin?” sorusuna “ Evet” cevabını vermesini beklemeyin. Tuvalete gitmesi gerektiğinde tuvalet zamanı olduğunu söyleyin.

Çizelge: Tuvalet eğitimini günlük hayatınızın rutini haline getirin ve şartlara göre uygulamaktan vazgeçmeyin. Her zaman aynı zamanda ve aynı etkinlikten sonra tuvalete gidecek şekilde planlama yapın.

Dil: Her zaman aynı basit ifadeleri,sembolleri,resimleri kullanın.Bu çocuğun tuvalet için kullanılan dili anlamasını sağlar. Örneğin “Tuvalete gitmek ister misin?” yerine “çiş” deyin.

Pes etmeyin: Bir davranışın alışkanlık haline gelmesi için aralıksız 3 hafta üzerinde çalışılması gerektiğinden tuvalete başladıktan sonraki 3 haftayı aralıksız çalışacağınıza göre planlayın.

Görsel Çizelge Yapın: Resimler tuvalette çocuğunuzdan ne beklediğinizi anlaması konusunda yardımcı olabilir. Banyonuzdaki nesnelerin fotoğrafını çekip tuvalet eğitimini her basamağını anlatmak için fotoğrafları sıralayın. Çocuğunuz resimleri anlamıyorsa gerçek nesneleri kullanabilirsiniz.

Ödüllerinizi Belirleyin: Ödül olarak kullanabileceğiniz çocuğunuzun en çok sevdiği yiyecek,oyuncak ve filmleri belirleyin.Bunlardan hangisini çocuğunuz tuvaletini yapar yapmaz ödül olarak verebileceğiniz bir şey olmasına dikkat edin. Küçük bir yiyecek pekiştirecek olarak işe yarayabilir.Ayrıca tuvalete gittikten sonra istediği bir etkinlik yapmasını sağlayabilirsiniz.

Başarı İçin: Kullandığınız dilin sade olmasına ve rutinin değişmemesine dikkat edin.

Faydalı Bilgiler

Destekleyici Olun: Tuvalet eğitimiyle ilgili konuşurken her zaman cesaretlendirici bir üslup kullanın.Özellikle çocuğunuzla birlikteyken her zaman olumlu cümleler kurum.

Çocuğunuzun çabasını övün.

Tuvalet eğitimine başladığınız andan itibaren sakin olun. Unutmayın üç hafta veya daha fazla yorulabilirsiniz ama bunun sonucunda bağımsızlığa bir adım daha atmış bir çocuğunuz olacak.

Hazırladığınız çizelgeyi her seferinde işaretleyin.Tuvalete giderken aynı kelimeyi kullanın.

Çocuğunuzla ilgilenen herkesin aynı planı ve aynı dili kullanmasını sağlayın.

Tuvalet Eğitiminde Başarılı Olmak İçin İpuçları

1.Çocuğunuzun tipik bir gününü ayrıntılı olarak yazarak işe başlayın. Tuvalet eğitimine başlamadan önce sıvı aldıktan ne kadar zaman sonra altını ıslattığını tespit edin. Sıvı aldıktan sonra 15 dakikada bir bezini kontrol ederek bu bilgiye ulaşabilirsiniz.

2.Çocuğunuzun yeme alışkanlığını dikkate alın. Tuvalet eğitimine başladığınızda sıvı alımını ve lifli gıda tüketimini arttırarak tuvalet ihtiyacını arttırabilirsiniz.

3. Günlük hayatınızda ufak değişiklikler yapın.Kolay giyip çıkarılan kıyafetler giydirin. Altını ıslatır ıslatmaz kıyafetini  tuvalete yakın bir yerde değiştirin.Çocuğunuzu temizlik sürecine dahil edin.

4.Çocuğunuza  bezindeki kakayı tuvalete atmasını öğreterek kakanın tuvalete atılan bir şey olduğunu öğretebilirsiniz.

5.Tuvalet eğitimi süresince çocuğunuzun duyusal ihtiyaçlarını göz önünde bulundurun. Tuvalette çocuğunuzu rahatsız eden ses,koku,ışık varsa onları ortadan kaldırın.

6. Tuvalet eğitimine başlamadan önce yeterince iç çamaşırı hazırlayın ve çocuğunuzun gün boyu kilotla dolaşmasını sağlayın. Çocuğunuzun çamaşırının ıslandığını fark etmeye ihtiyacı vardır. Tuvalet eğitimine başladıktan sonra   çocuğunuza sadece gece yatarken bez bağlayın.

Görsel Çizelge Kullanın : Resimlerden oluşan çizelge çocuğunuzun neler olacağını anlamsını sağlar.Tuvalete gidince çizelgeyi gösterin ve her aşamayı işaretleyin.

Ödül Kullanın:  Çocuğunuzun tuvalette oturma süresi biter bitmez veya  tuvaletini yapar yapmaz ödüllendirin. Ne kadar hızlı ödüllendirirseniz istediğiniz davranış o kadar çabuk gelişir.Tuvalet eğitimi sırasında kullanılan ödüllerin hiçbir yerde pekiştireç olarak kullanılmaması gerekir.

Farklı Tuvalet Kullanın: Farklı tuvaletler kullanmak çocuğunuzun genelleme yapmasını ve başka tuvaletler kullanmasını kolaylaştırır.

Tuvalet Programını Hazırlamak

Çocuğunuzun tuvalet eğitimiyle ilgilenen herkesin aynı dili ve rutini kullanması ,tuvalet eğitiminin başarıyla sonuçlanmasını sağlayacaktır.Bunun için de yazılı bir program hazırlamanız gerekmektedir.Tuvalet eğitimi programı altı basamaktan oluşmaktadır.

1.                      Basamak: Hedefinizi belirleyin ve olumlu olarak ifade edin. Örnek: Ayşe Yemekten 15 dakika sonra tuvalete gidip 5 saniye klozette oturur.

2.                     Basamak: Ne sıklıkla çocuğunuzun tuvalete gitmesi gerektiğini belirleyin. Örnek: Her saat başı Ali tuvalete gider veya Ali sıvı aldıktan 15 dakika sonra tuvalete gider.

Ne kadar süreyle klozette oturacağına karar verin. İlk başta 5 saniye ile başlayın sonra çocuğunuzun problem davranış çıkartmasına izin vermeyecek kadar süreyi uzatabilirsiniz.

3.                     Basamak: Ortak bir dil belirleyerek bunu yazın. Her seferinde aynı soruyu ya da kelimeyi kullanın.

4.                     Basamak: Tuvaletin fiziksel şartlarını çocuğunuza göre belirleyin.

5.                     Basamak: Tuvalette beklerken ne tür araçlar kullandığınız belirleyin. Örnek: Ahmet tuvalette otururken ali baba şarkısını söyleyeceğim.

6.                     Basamak: Hangi davranışları nasıl ödüllendireceğinizi belirleyin. Örnek:Orhan 5 saniye klozette oturduktan sonra ona sarılıp harika oturdun diyeceğim.

 

Ödüllendirdikten sonra çocuğunuzun nasıl davrandığına dikkat ederek doğru pekiştireç kullanıp kullanmadığınızı değerlendirebilirsiniz.Ayrıca ödül almadığında da çocuğunuzun nasıl davrandığını gözlemleyerek süreci ödül alacak şekilde ayarlamaya özen göstermelisiniz.